Als je een liefhebber bent van vinylplaten, ben je waarschijnlijk bekend met de bijbehorende speciale terminologie. Van groeven tot matrixnummers, LP’s hebben hun eigen unieke woordenboek dat een hele wereld van geluid en cultuur omvat. In deze blog zullen we dieper ingaan op de termen die elke vinylverzamelaar zou moeten kennen. Het begrijpen van deze termen zal je helpen om de rijke geschiedenis en cultuur achter vinyl beter te waarderen en je luisterplezier te vergroten.
Groef
De groef is het spoor dat in de vinylplaat is gesneden en waarin de naald van de platenspeler rijdt. Het is verdeeld in twee categorieën: de groef voor de linker- en rechterstereo-informatie en de groef voor de monosom.
33⅓, 45 en 78 toeren (RPM)
Deze cijfers verwijzen naar de rotatiesnelheid per minuut (rpm) van de plaat. De meest voorkomende rotatiesnelheden zijn 33⅓ toeren per minuut (voor albums), 45 toeren per minuut (voor singles) en 78 toeren per minuut (voor oudere opnames).
Matrixnummer
Het matrixnummer is een uniek identificatienummer dat in de binnenste groef van een vinylplaat is gegraveerd. Het wordt gebruikt om de specifieke versie van een plaat te identificeren en kan waardevolle informatie bevatten, zoals de platenmaatschappij, het masteringproces en de fabriek waar de plaat is geperst.
Gatefold Sleeve
Een gatefold sleeve is een type hoes waarbij de voorkant zich opent als een poort, waardoor er extra ruimte is voor artwork, tekst of foto’s aan de binnenkant. Dit is vaak te vinden bij dubbel-LP’s en biedt een extra esthetische en artistieke dimensie aan het album.
Deadwax
Deadwax verwijst naar het ongebruikte gebied tussen het einde van de muziek op een vinylplaat en het label in het midden. Dit gebied bevat vaak belangrijke informatie zoals het matrixnummer, de mastering-engineer en de fabriek waar de plaat is geperst.
Originele persing
Een originele persing verwijst naar de allereerste persing van een bepaalde plaat. Deze worden vaak beschouwd als waardevoller en gewilder door verzamelaars vanwege hun authenticiteit en historische waarde.
Vinylkraak
Vinylkraak is het zachte, knapperige geluid dat soms te horen is bij het afspelen van een vinylplaat. Voor sommige liefhebbers draagt dit bij aan de charme en het karakter van het medium, terwijl anderen het als een teken van slijtage beschouwen.
Limited Edition
Een limited edition vinylplaat is een release waarvan slechts een beperkt aantal exemplaren wordt geproduceerd. Deze releases zijn vaak gewild onder verzamelaars vanwege hun zeldzaamheid en exclusiviteit.
High Quality (180 gram)
High quality vinyl, vaak aangeduid als 180 gram vinyl, verwijst naar platen die zijn geperst met behulp van hoogwaardige materialen en productiemethoden. Het getal “180 gram” verwijst naar het gewicht van het vinyl per vierkante meter, wat resulteert in een dikker en steviger vinyl dan standaard LP’s. Deze platen bieden over het algemeen een superieure geluidskwaliteit en duurzaamheid, en worden vaak beschouwd als premiumproducten door vinylverzamelaars en liefhebbers.
Coloured Vinyl
Coloured vinyl verwijst naar vinylplaten die zijn geproduceerd met toegevoegde kleurstoffen, waardoor ze een unieke esthetiek hebben. Deze platen zijn populair onder verzamelaars vanwege hun visuele aantrekkingskracht.
Picture Disk
Een picture disk is een speciaal type vinylplaat waarbij een afbeelding is ingebed in het vinyl zelf. In plaats van een traditioneel label in het midden van de plaat, wordt een afbeelding gedrukt op een transparante of gekleurde achtergrond, waardoor het lijkt alsof de afbeelding de hele plaat bedekt. Deze platen zijn vaak visueel indrukwekkend en kunnen verschillende afbeeldingen bevatten, zoals albumcovers, bandfoto’s, kunstwerken of andere grafische ontwerpen. Picture disks zijn populair onder verzamelaars vanwege hun unieke uiterlijk en worden vaak uitgebracht als limited editions of speciale uitgaven.
LP (Long Play)
Een LP is een vinylplaat met een speelduur van meestal 30 tot 45 minuten per kant. Het is het standaardformaat voor albums en wordt vaak gebruikt voor het uitbrengen van volledige studio-opnames.
EP (Extended Play)
Een EP is een vinylplaat met een kortere speelduur dan een album, meestal tussen de 10 en 25 minuten per kant. Het wordt vaak gebruikt voor het uitbrengen van kortere muziekprojecten, zoals compilaties of verzamelingen van singles.
Single
Een single is een vinylplaat met slechts één of twee nummers, meestal met één nummer aan elke kant van de plaat. Het wordt vaak gebruikt voor het uitbrengen van individuele liedjes of als promotiemateriaal voor een aankomend album.
Maxi Single
Een maxi single is een uitgebreide versie van een single, met meerdere tracks of remixes van hetzelfde nummer. Het biedt fans een bredere selectie aan muziek en wordt vaak gebruikt in dance- en elektronische muziekgenres.
Bootleg
Een bootleg is een illegale kopie van een opname die zonder toestemming van de artiest of platenmaatschappij is geproduceerd. Deze releases zijn vaak van inferieure kwaliteit en worden meestal niet erkend of ondersteund door de officiële rechthebbenden.
Insert
Een insert is een extra stuk papier dat wordt toegevoegd aan de hoes van een vinylplaat en extra informatie kan bevatten, zoals songteksten, foto’s of credits van de artiest.
Reissue
Een reissue is een heruitgave van een vinylplaat die eerder is uitgebracht. Deze releases kunnen worden bijgewerkt met nieuwe artwork, bonusmateriaal of verbeterde geluidskwaliteit.
Remastered
Een remastered vinylplaat is een heruitgave waarbij de audio-opnamen zijn verbeterd of opnieuw gemasterd voor een betere geluidskwaliteit. Dit kan resulteren in een schoner geluid en een verbeterde luisterervaring voor de luisteraar.
Antiskating
Antiskating is een mechanisme op platenspelers dat bedoeld is om te compenseren voor de kracht die optreedt wanneer de naald naar buiten wordt getrokken door de groeven van de LP. Het helpt om de naald in het midden van de groef te houden en voorkomt ongelijkmatige slijtage van de groeven en vervormd geluid.
Naalddruk
Naalddruk verwijst naar de hoeveelheid druk die de naald van de platenspeler uitoefent op de groeven van de LP. De juiste naalddruk is belangrijk om ervoor te zorgen dat de naald de groeven nauwkeurig volgt en de geluidskwaliteit behouden blijft. Te veel naalddruk kan de groeven beschadigen, terwijl te weinig naalddruk kan leiden tot slechte tracking en vervormd geluid.
